Roofs 2019-06-42 Dakenbeleid op basis van betrouwbare gegevens

Special Gebruiksdaken

Dat er veel potentie ligt op de Nederlandse daken op het gebied van duurzame energie, groen, waterretentie en dakgebruik is bijna een open deur. Maar hoe druk je die potentie in cijfers uit? Deze vraag is belangrijk, omdat beleid wordt ontwikkeld op feiten. Het Rotterdamse Sobolt brengt de potentie van de daken in kaart. Roofs sprak met Jeroen van Zwieten, één van de oprichters van het bedrijf.

Van Zwieten is van huis uit bestuurskundige, maar hij is daar niet in doorgegaan, naar eigen zeggen omdat hij te ongeduldig is. Dat ongeduld zit hem ook in zijn bevlogenheid op het gebied van milieu en duurzaamheid. Hij had op dit gebied al verschillende initiatieven genomen, toen hij zijn huidige compagnon Danny Hetharia tegenkwam. Samen bouwden ze een systematiek waarmee de data over de gebouwde omgeving (waaronder ook het dak) kunnen worden verzameld. In 2,5 jaar is het bedrijf uitgegroeid tot een landelijk actieve organisatie van 15 medewerkers (waarvan 10 programmeurs), die met name gemeenten en woningcorporaties tot de klantenkring mag rekenen.

Combinatie van data

Hoe gaat het bedrijf te werk? “Wij verzamelen gegevens van de gebouwde omgeving op basis van respectievelijk satellietbeelden, openbare data en klantendata. Het systeem maakt gebruik van GIS-data, 3D-puntenwolk, luchtfoto’s en satellietbeelden en werkt met deep learning (een vorm van artificial intelligence). Het doel hiervan is in kaart te brengen of het bouwwerk geschikt is voor een bepaalde toepassing. Hierbij houden we rekening met de praktische situatie en de geldende regelgeving.”

“We zijn begonnen met het in kaart brengen van de geschikt­heid van de daken voor de toepassing van zonne-energie en inmiddels zijn we ook bezig met de toepassing van groendaken en multifunctionele daken. Het doel is om een reëel beeld te schetsen van de mogelijkheden. We houden in onze analyses rekening met de diverse omgevingsfactoren, dus, als we ons even beperken tot de toepassing van zonne-energie op daken, o.a. schaduw (van bomen en gebouwen), maar ook bijvoorbeeld de constructie: is het dak sterk genoeg om de extra belasting te kunnen dragen? Deze laatste gegevens leiden we af uit de klantendata. De regelgeving is een andere beperkende factor, denk bijvoorbeeld aan de Welstand. Andersom zijn wij natuurlijk ook gebonden aan regels, waaronder de privacywet: daarom verzamelen wij alleen algemene gegevens van de gebouwde omgeving, die niet zijn te herleiden tot de handelingen of objecten van individuele personen of organisaties.”

“Al deze gegevens worden ingevoerd in de computer, al is het in dit verband beter te spreken van een machine. Wij verkrijgen onze satellietbeelden via NASA en ESA en leren de computer de beelden te filteren op basis van de gegevens die wij invoeren (zoals dus o.a. de hierboven beschreven factoren). Op basis hiervan verkrijgen we een reëel beeld van de potentie van het Nederlandse dakenlandschap. We brengen letterlijk de bruto potentie terug naar de netto potentie. Vergelijk het met een legpuzzel, waar we steeds puzzelstukjes uithalen tot er nog maar een paar stukjes overblijven: dat is de potentie. Het getal dat momen­teel rondzingt, van 14 miljoen km² aan dakoppervlak in Rotterdam, dat geschikt is voor dakgebruik, maar momenteel grotendeels nog ongebruikt blijft, komt mede uit onze koker.”

“Met deze gegevens en analyses kunnen wij rapporten opstellen en adviezen uitbrengen. Maar we zijn terughoudend in onze adviezen, want het is niet onze rol om beleid uit te stippelen. Wij hebben een ondersteunende rol voor gemeenten en woningcorporaties: we zorgen voor de gegevens op basis waarvan het beleid kan worden bepaald. Op het gebied van zonne-energie hebben we de potentie goed in beeld en we zijn ver gevorderd met de analyse van de potentie op het gebied van groendaken. In de loop van dit jaar willen we ook de multifunctionele daken in beeld hebben.” Het bedrijf voert de werkzaamheden overigens niet alleen voor het dak uit. Zo analyseert men naast de daktoepas­singen ook o.a. de mogelijkheden van zonnepanelen langs de snelweg en warmteverlies van gebouwen.

Goedbedoelde oneliners

“We willen hiermee zoals gezegd een basis leggen voor ­gefundeerd beleid en een eind maken aan de goed­bedoelde politieke oneliners, die schadelijk zijn voor de geloofwaardigheid van de activiteiten. Als een politicus in al zijn enthousiasme roept dat hij bijvoorbeeld alle daken van een bepaalde wijk wil vergroenen, terwijl dat maar op een fractie van de bedoelde daken mogelijk is, zal een volgende keer dat iemand de daken wil vergroenen niet meer worden geluisterd. Dan wordt het luchtfietserij. Als je dat niet wil, heb je de keuze om het beleid te baseren op een reken­methode, of op een analyse die de werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk benadert. Ons uitgangspunt is om de data zo min mogelijk theoretisch te laten zijn, dus op basis van een grondige analyse.”

Van Zwieten signaleert dat er nog slechts een beperkt aantal gemeenten actief beleid heeft gemaakt op het gebied van groendaken. “De redenen hiervoor lopen uiteen. Je kunt je voorstellen dat men in meer landelijke gebieden, minder behoefte heeft aan regulering op het gebied van bijvoorbeeld waterretentie. Toch doet ook een groot aantal middelgrote gemeenten, die met dezelfde problematiek te maken hebben als een stad als Rotterdam, het momenteel nog zonder beleid op dit gebied. Mogelijk is daar de urgentie van de problematiek nog niet goed doorgedrongen. In sommige gemeenten verleent men uit principe geen subsidie op de aanleg van groen- of waterdaken.”

Je zou dus kunnen zeggen dat Rotterdam op dit gebied een voorloper is, zowel nationaal als internationaal. Onlangs verzorgde Sobolt een presentatie tijdens de Smart City Expo in Barcelona, met de verwachting dat daarmee het eigen werk­terrein ook internationaler zou worden. Maar dat is tot nu nog niet gebeurd. Van Zwieten: “Wellicht geldt ook hier dat de noodzaak voor Rotterdam groter is om nu te handelen. Maar ik ben ervan overtuigd dat die noodzaak op korte termijn wereldwijd wordt onderkend. Het gebruik van het dak is een noodzakelijke ontwikkeling, die alleen maar sterker zal worden.”

Labels