Roofs 2019-08-62 Utrecht voorziet bushokjes van sedumdaken

Groendaken

Dit voorjaar heeft de stad Utrecht nieuwe bushokjes gekregen. Bijzonder is dat het merendeel hiervan, om precies te zijn 316 van de 491 bushokjes, is voorzien van een sedumdak. Roofs sprak met Maurice Prijs van gemeente Utrecht en Jerry Ramaekers van leverancier RBL over de uitgangspunten en uitvoering.

Het contract voor de bestaande bushokjes liep na 30 jaar af, dus het was tijd voor een nieuwe aanbesteding. Voor de stad Utrecht was het belangrijk dat deze aanbesteding plaatsvond volgens de principes van het gezond stedelijk leven. De inschrijvende partijen werden daarom uitgedaagd een oplossing aan te bieden. Gekozen is voor de toepassing van sedumplantjes op de daken van 316 abri’s, in totaal zo’n 2000 m². Op 96 abri’s is ervoor gekozen om zonnepanelen op de daken toe te passen. Deze bushokjes zijn geheel zelfvoorzienend, wat betekent dat de stroomvoorziening voor de interieurverlichting - die tegelijkertijd de dienstregeling verlicht - afkomstig is uit de zonnepanelen. De abri’s worden gefinancierd uit de exploitatie, de gemeente heeft de aanbesteding daarmee met gesloten beurs kunnen uitvoeren.

“Het gezond stedelijk leven is een belangrijke leidraad in onze activiteiten,’ vertelt Prijs. “Daarom waren wij zeer gecharmeerd van het idee om sedumdaken toe te passen op de abri’s. Groendaken zijn goed voor de waterhuishouding in de stad, de luchtkwaliteit en de biodiversiteit. Ze kunnen worden ingezet tegen de hittestress in het stedelijk gebied en boven­dien zijn ze mooi. De gemeente heeft subsidies beschikbaar om de toepassing van deze daken bij woonhuizen en gebouwen te stimuleren. Het praktisch effect van de daken van deze abri’s is misschien beperkt, maar de symboolfunctie is enorm. Bovendien helpen alle beetjes. In de aan­besteding worden de minimale eisen gesteld, wij waren natuurlijk benieuwd waar de inschrijvende partijen mee zouden komen.”

Waterbuffering

RBL staat voor Reclame Bureau Limburg. Het bedrijf uit het Limburgse Voerendaal is inmiddels landelijk actief in het produceren en exploiteren van kwali­tatief hoogwaardige buitenmedia.

Daarmee is men verantwoordelijk voor het produceren, plaatsen en onderhouden van o.a. abri’s, infopanelen, billboards en vensters. Het bedrijf werkt in de exploitatie van de reclame-objecten samen met Clear Channel. Jerry Ramaekers vertelt dat de eisen van de aanbesteding de inspiratie waren voor de toepassing van sedumdaken op de abri’s. “Het milieuaspect van de aanbesteding dwong ons om creatief te zijn. Wij hebben ons erop toegelegd om prettige en duurzame abri’s te maken waarbij bovendien de reclame-uitingen goed opvallen. Niet alleen de sedumdaken zijn innovatief, ook voor het overige zijn de abri’s duurzaam uitgevoerd. Zo is er bijvoorbeeld gebruik gemaakt van ­bamboehouten bankjes en led-verlichting.”

Uiteindelijk zijn er twee typen abri’s toegepast: een ruimere abri met een glazen dak voor het HOV (Hoogwaardig Openbaar Vervoer) netwerk en de zogeheten Universal voor de reguliere buslijn. De Universal kan, afhankelijk van de positie van de abri, worden uitgevoerd met sedum of met zonnepanelen. Waar sedum werd toegepast en waar zonnepanelen, hing o.a. af van de omliggende natuur en de hoeveelheid schaduw. Ook is bij de toepassing van sedum bekeken welke sedumplantjes op welke locatie het meest gunstige effect (op o.a. de biodiversiteit) zouden hebben. Momenteel wordt bekeken of de bushokjes voor het HOV ook voorzien kunnen worden van sedum of zonnepanelen.

De Universal abri’s zijn voorzien van een aluminium dak met een opstaande rand. De opstaande randen zijn voor het design uitgevoerd met drie lijntjes. Op het dak is vervolgens een stalen bak aangebracht, voorzien van een vijverfolie. In deze bak zijn cassettes aangebracht met daarin het substraat en de sedumplantjes. Het hemelwater zal alleen bij extreme regenval worden afgevoerd, omdat de cassettes zijn ontworpen om water vast te houden en berekend zijn op een waterbuffering van zo’n 20 liter/m². De afvoer is dan ook gepositioneerd op ongeveer driekwart van de hoogte van de dakrand. Mocht er echter zo veel regen vallen dat dit niet door het dak kan worden vastgehouden, dan zal het hemelwater door het afschot via de stalen bak naar de dakgoot worden geleid en vervolgens via een spuwer aan de achterzijde van de abri worden afgevoerd.

Ontzorgmodel

“De bushokjes zijn aangeboden volgens een zogeheten ontzorgmodel, wat betekent dat wij het gehele traject van ontwerp, productie, plaatsing en onderhoud verzorgen,” vertelt Ramaekers. De abri’s zijn vanaf de fabriek geleverd en geplaatst, de sedum is vervolgens terplekke aangebracht. Ze werden met de kraan naar hun bestemming gebracht, voor de plaatsing moest dan ook in de meeste gevallen de straat (deels) worden afgesloten.”

RBL verzorgt vervolgens ook het onderhoud. Ramaekers: “Eén keer per week worden de posters gewisseld. Onze medewerker zal dan ook opletten of er onregelmatig­heden zijn waar te nemen. Eén keer per drie weken, of indien nodig frequenter, wordt de abri schoongemaakt en dat is op het moment waarop een meer grondige inspectie plaatsvindt. Voor calamiteiten staat er in de abri ook een telefoonnummer vermeld dat men kan bellen als de abri is beschadigd, dan komt er direct een monteur. Het onderhoudscontract heeft een looptijd van 15 jaar.”

Zijn de daken vandalismegevoelig? Beide heren denken dat dat wel meevalt. Prijs: “Natuurlijk kan alles altijd worden stukgemaakt, maar het is voor een gemiddelde vandaal echt te veel moeite om het dak op te klimmen en te proberen de cassettes los te krijgen. Hij wordt er vies van en het geeft niet de kick waar het vandalen doorgaans om te doen is.”

De laatste abri’s zijn medio juni geplaatst en de eerste ­reacties zijn overwegend positief. “Natuurlijk houd je ook altijd mensen die het niets vinden,” vertelt Prijs. “Een opmerking die we wel eens horen is dat je nu wel kunt zien dat GroenLinks de grootste partij van Utrecht is. Terwijl het plan destijds is goedgekeurd door een VVD-wethouder! Het initiatief illustreert eerder een brede, maatschappelijke ontwikkeling, waar ook onze speerpunten van een gezond stedelijk leven een uitvloeisel van zijn. Inmiddels zijn diverse andere steden zich eveneens aan het oriënteren op het aanbrengen van bushokjes met sedumdaken.”

Labels