Roofs 2019-09-22 'Regel toepassing multifunctionele daken in het Bouwbesluit!'

MVO Netwerk Beton RoadTrip: Het dak op!

Er zijn veel ideeën voor het dakgebruik, maar wat is er nu echt nodig om het dak van de toekomst multifunctioneel te maken? MVO Netwerk Beton organiseerde op 21 augustus een bijeenkomst bij CIRCL in Amsterdam. De locatie is niet toevallig gekozen: het kan als voorbeeldproject voor de hele bouw fungeren. Na een paneldiscussie kregen de aanwezigen dan ook een rondleiding door de bijzondere daktuin.

Het dak wordt steeds meer ontdekt als de plek waar mooie dingen mee zijn te doen, zo signaleert men ook bij MVO Nederland. Het wordt steeds duidelijker dat op het dak waarde is te voegen, met alle voordelige effecten van multifunctionele daken op het milieu, de waterhuishouding, de biodiversiteit en de luchtkwaliteit (groene en blauwe daken), energieopwekking (gele daken) en de sociale effecten van gebruiksdaken (rode daken). Deelnemers aan het MVO Netwerk Beton van MVO Nederland gingen bij CIRCL in gesprek met partners van het Nationaal Daken Plan (voorheen GreenDeal Groene Daken), leden van NEPROM, gemeenteambtenaren en het Ministerie van BZK.

Paneldiscussie

Het plenaire gedeelte van de bijeenkomst bestond uit een paneldiscussie met Jaap Dooper van Zoontjens en Kasper Spaan van Waternet, beide partners van het Nationaal Daken Plan. Verder sprak Robert Koolen van Heijmans namens NEPROM (Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen) en Merlijn Hoenderkamp van dakhoveniersbedrijf Donkergroen. Onder leiding van Martin van der Vliet van MVO Nederland ging men in gesprek over wat nodig is om de ontwikkelingen een extra impuls te geven. De voordelen van het meervoudig dak- en gevelgebruik raken steeds breder bekend en technisch zijn er goede oplossingen voorhanden. Wel is het nodig dat er meer bewustzijn komt over de technische mogelijkheden, met name op het gebied van draagkracht. Het komt nog te vaak voor dat er mooie ideeën worden bedacht, maar dat het dak daar constructief helemaal niet op is berekend.

Kasper Spaans drong namens het Nationaal Daken Plan aan op regelgeving op dit gebied. “We blijven nog teveel hangen in de discussie over ‘wie gaat dat betalen,’” stelde hij. “Er moet meer gekeken worden naar het grotere plaatje. Er ligt een landschap klaar dat we voor tal van doeleinden kunnen inzetten. We kunnen daar veel slimmer gebruik van maken dan momenteel het geval is. Het is aan de overheid om hiertoe de ruimte te creëren. Wat er precies op het dak wordt aangebracht maakt dan niet eens zo veel uit: mogelijkheden genoeg. Belangrijk is, dat er een basisafspraak in het Bouwbesluit komt, waarmee een kader wordt geschapen, waarbinnen de ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Het Bouwbesluit formuleert de minimumeisen die aan (de kwaliteit van) bouwwerken worden gesteld. Hier zou bijvoorbeeld een bepaling in kunnen worden opgenomen dat nieuwe daken voorzien moeten worden van een extra functie, of in ieder geval dat de daken constructief zodanig dienen te worden uitgevoerd dat hier in een later stadium een functie aan kan worden toegevoegd.”

“Het is doodzonde dat 70% van de daken op dit moment niet kan worden gebruikt omdat ze te licht zijn geconstrueerd,” viel Jaap Dooper van Zoontjens hem bij. “Dat levert problemen op. De daken van de Utrechtse Jaarbeurs bijvoorbeeld zijn zo licht dat er eigenlijk niets extra’s op kan worden aangebracht. Ik was daar toevallig onlangs, op een zomerse dag: een meter boven het dakoppervlak was de temperatuur zo’n 80° C! We zijn toen snel het dak weer afgegaan. Maar de omgeving blijft natuurlijk te maken houden met de hitte die van het dak afkomt. Als deze daken steviger waren geconstrueerd, zou het minder ingewikkeld zijn geweest om hier maatregelen tegen te nemen. Daarom is nu de tijd om in ieder geval de eisen voor nieuwbouw aan te scherpen.”

Ook Robert Koolen van Heijmans sloot zich hierbij aan. Hij onderstreepte eveneens de inzetbaarheid van het dak (én de gevel) om maatschappelijke en milieutechnische vraagstukken te lijf te gaan. Hij signaleerde dat veel ­opdrachtgevers ambitieus zijn, maar dat het niet eenvoudig is de ideeën ook in de praktijk uit te voeren.

Architecten

Tijdens de discussie die vervolgens onder de aanwezigen plaatsvond, werden tal van onderwerpen besproken. Uit deze onderwerpen kan de conclusie worden getrokken dat architecten zich veel meer met deze materie bezig zouden moeten houden. Zo kwam bijvoorbeeld de vraag naar het veilig onderhoud naar voren. In het Bouwbesluit 2012 is vastgesteld dat al tijdens het ontwerp rekening moet worden gehouden met een veilige onderhoudsfase, maar de manier waarop hier in de praktijk invulling aan wordt gegeven, roept volgens Jan Kwanten van Eurosafe nog de nodige vragen op. Wanneer pas je welk veiligheidsmiddel toe?

Architecten stellen zich in het algemeen nog afwachtend op en reageren op de vraag van de klant, waar een meer actieve houding meer resultaat kan opleveren. Rien van Rooij van Amvest benadrukte dat meervoudig dakgebruik waarde aan vastgoed toevoegt. Hij gaf het sprekende voorbeeld van een appartementencomplex waarbij het dak was uitgevoerd als hondenuitlaatplek. Dit was een belangrijk selectiecriterium voor de bewoners: “Het dak wordt nog veelal gezien als een kostenpost, maar het levert integendeel juist geld op!”

Circulair gebouw

Na het plenaire gedeelte werden de aanwezigen door Merlijn Hoenderkamp van Donkergroen rondgeleid over het dak van CIRCL. Het paviljoen hoort bij het hoofdkantoor van ABN AMRO op de Amsterdamse Zuidas en is het beginpunt van de groenstrook die vanaf station WTC helemaal doorloopt tot aan het centrum van Amsterdam. Toen de bouw al was begonnen, is besloten het in zijn geheel circulair uit te voeren. Een bijzonder proces, want hierdoor vonden het ontwerp en de uitvoering vrijwel tegelijk plaats. Het heeft een aantal bijzondere details opgeleverd. Zo zijn bijvoorbeeld de tegels die in de daktuin zijn toegepast afkomstig uit de Antwerpse straten. De cortenstalen plantenbakken zijn voorzien van scharnieren, zodat ze in het tuinontwerp konden worden opgenomen.

Op het dak bevindt zich de rooftop bar van CIRCL, waar de duurzame filosofie op culinair gebied wordt ingezet. De daktuin is, net als de tuin om het gebouw heen, openbaar, een gegeven waar men in aanvang huiverig voor was (het pand bevindt zich pal naast het treinstation), maar het was ook geen optie hekken om de tuin te zetten. Hoenderkamp meldde dat de tuin geen last heeft van vandalisme. Het resultaat is bijzonder, ook al omdat de (dak)tuin ten tijde van de rondleiding prachtig in bloei stond. Het illustreerde nog eens het belang van het meervoudig dakgebruik voor zowel mens als milieu.

Labels