Roofs 2019-10-78 Nationaal Dakenplan bepaalt richting

Op de werkconferentie Nationaal Dakenplan in oprichting, gonsde het van het enthousiasme. Deelnemers zijn of worden zich bewust van de urgente problemen in de stad. Het dak is in te zetten voor het oplossen van tal van grootstedelijke problemen, maar waar staan we nu en waar willen we heen? De organisatie die voortkomt uit de succesvolle Green Deal Groene Daken trekt meer leden aan en werkt nu hard aan het bepalen van de richting onder een nieuw te vormen bestuur.

Ronald van Bochove

Aan het begin van de zomer kreeg Jan van Hoek van de opdrachtgeversraad van de Green Deal Groene Daken het verzoek om als kwartiermaker een bestuur te vinden voor het Nationaal Dakenplan, de noemer waaronder de organisatie als stichting het werk voort wil zetten. De hoop was om op de werkconferentie van 25 september een nieuw bestuur te presenteren. “Helaas is dat nog niet gelukt,” zegt Van Hoek bij de opening van de druk bezochte conferentie in Amsterdam. “Maar de trein blijft rijden.” Van Hoek vertelt Roofs: “Gezocht wordt naar een bestuur van minimaal drie en maximaal vijf personen. Omdat de opgave zich verbreedt, zijn we op zoek naar bestuurders vanuit kennisinstellingen, gemeenten of waterschappen. In oorsprong lag in de Green Deal de focus wat meer op ondernemen.” Van Hoek spreekt de verwachting uit dat er binnen niet al te lange tijd een voltallig bestuur zal zijn.

Aan het werk!

Carleen Metsers en Anne-Marie Bor, die het proces al jaren begeleiden, houden de vaart er in. Kort na de zomer waren er alweer tal van ontwikkelingen, waar het Nationaal Dakenplan bij betrokken is. De vraag aan de aanwezigen op de conferentie was drieledig en duidelijk: Wat kunnen jullie, wat willen jullie met elkaar en wat hebben jullie nodig? Om de antwoorden goed te laten landen, gaven vijf stakeholders korte pitches over hun perspectief vanuit hun eigen organisatie of branche en later op de middag vier pitches vanuit maatschappelijke opgaven.

Egbert Kunst, Strategisch Adviseur Vastgoed, GroenWest constateert dat corporaties van alle kanten wordt gevraagd iets aan de woningvoorraad te doen, terwijl de middelen en motivatie bij de bewoners simpelweg ontbreken. Toch ziet hij geweldige mogelijkheden: “Ik zoek kant en klare concepten. Oplossingen die ik kan verkopen naar mijn bewoners die voor iedereen duidelijk zijn. Oplossingen die binnen de ketensamenwerking naadloos in te passen zijn in onze organisaties. We hebben een opgave van 2,4 miljoen woningen. Als het ons lukt, lukt het anderen ook!”

Dat het denken over de ruimte op daken anders kan, was al vroeg geconstateerd. Architect Jasper van ­Lammeren van LG Architecten gaf in zijn pitch een bijna poëtisch pleidooi, op zoek naar een nieuwe invulling van daken. In zijn opdrachten overtuigt hij opdrachtgevers vaak door de meerwaarde aan te geven van een multifunctioneel dak. “We moeten af van ‘dak’ of ‘verhoogd maaiveld’, dat doet geen recht aan de potentie van deze ruimte. Het dak is een eigen, unieke plek. Een cadeau dat in elk project gevangen zit.“

Bart Louw van Amvest toonde waartoe vastgoedontwikkelaars in staat zijn als het dak een nadrukkelijke functie vervult om het comfort van de bewoners van een gebouw te verhogen. Hij toonde voorbeelden van daken die hij zag tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten, die een luxe leisure ruimte bieden. Met persoonlijke koelkasten voor bewoners om hun barbequevlees klaar te zetten, een waterdichte tv, zwembaden, bomen, perken en ligbanken. De Startmotor in Rotterdam en straks het KJ plein in Den Haag zijn voorbeelden van het vergroten van het beleefbaar oppervlak voor de verhuurders.

Oud-bestuurslid Kasper Spaan ziet dat stimuleren en faciliteren van het waterbewustzijn door onder meer ­subsidieregelingen heel succesvol is gebleken. Maar dat ook de energietoepassing op het dak een grote vlucht neemt. Na de pioniersfase moeten we snel overgaan tot reguleren en borgen, waarbij het platform Nationaal Dakenplan een belangrijke rol moet spelen. Spaan: “Met alleen pilots kom je er niet!”

Hoe komen burgerinitiatieven in beweging en welke inzet van overheden en commerciële partijen is daarbij nodig? Dit vroeg Estella Franssen, projectmanager zakelijke markt van Stichting de Ulebelt zich af. Haar burgerinitiatief om de beschikbare subsidie te gebruiken leverde een eerste ­groendak op, nu doen al meer dan 170 bewoners mee om de volgende groene golf te realiseren. “De tijd is rijp om ­dergelijke initiatieven te realiseren.”

Maatschappelijk

We hebben te maken met toenemende hittestress, wateroverlast en afname van biodiversiteit. Tegelijkertijd willen we 1 miljoen nieuwe woningen in steden en ruimte om energie duurzaam op te wekken. Zo’n 5 tot 10 procent van het dak wordt tot nu toe ingezet voor deze maatschappelijke opgaven, met name in de bestaande bouw is nog veel potentieel. Ook in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) staat het principe van combineren van functies hoog op de agenda. In de tweede ronde van de middag werd het dak benaderd vanuit ­maatschappelijke opgaven.

Hanneke van Ormondt, Urgenda schetste voor de toehoorders een hoopvol potentieel voor multifunctionele daken in de Energietransitie. “Er is 290 km2 nodig en er is 400 km2 daken beschikbaar.” Marloes Gout, die Jip Louwe Kooijmans, van Vogelbescherming Nederland verving, deed een studie naar de bijensterfte en ontdekte dat de honingbij tot de sterkere van de meer dan 350 soorten bijen behoort. Die andere soorten hebben minder grote leefgebieden en zijn dus afhankelijk van goede inheemse soorten om te overleven. Haar pleidooi was dan ook om vooral biodiversiteit op daken te realiseren met inheemse soorten.

Hoe kunnen we de kwaliteit van de leefomgeving verbeteren en tegelijkertijd voldoen aan de bouwopgave? Jaap Dooper van Zoontjens poneerde de stelling: ‘Het Bouwbesluit voldoet niet aan Parijs’, waarmee het Nationaal Dakenplan een flinke kluif krijgt om op te kauwen. Veel sympathie en bijval kreeg ook de oproep van Esther Putman van de Green Deal Duurzame Zorg (Ministerie Volksgezondheid Welzijn en Sport): hoe krijgen we de business case van groene daken sluitend voor gezondheid? Zowel de patiënt als de medewerker in de zorg heeft behoefte aan een groene omgeving. Haar pitch leverde veel ideeën en wervende teksten op. Dat daken vooral een rol moeten spelen voor de gezondheid van de mens en haar omgeving zal in het Nationaal Dakenplan een hoofdrol blijven vervullen.

Wrap up

Hoewel een poging werd gedaan alle informatie op flipovers terug te brengen tot grote lijnen, bleek dat er zoveel ­interessante en vernieuwende initiatieven en ideeën uit de werkconferentie naar boven kwamen, dat daarvoor nog even de tijd genomen moet worden. Besloten is een ­enquête onder de bezoeker te houden en daaruit richting en ­hoofdpunten te bepalen. De trein gaat door!

Labels