Roofs 2019-11-78 Onze wereld in transitie

Impressies Dutch Design Week: van schimmel tot high tech

De Dutch Design Week (DDW) van 2019 toonde een wereld in transitie. Bewust van onze grondstoftekorten en de aanslag die we plegen op het milieu door onze manier van leven, zoeken ontwerpers naar hergebruik, circulair gebruik en het hoogwaardig toepassen van afvalstromen. Een overzicht.

Naast materiaalontwikkelingen dringen de ongekende mogelijkheden van de computertechnologie, productie­technieken en nanotechnologie zich op. Zo kan het zijn dat je op het buitenplein van de expositie kijkt naar een Biobased paviljoen, met zuilen van boomstammen met schors en een gevelbekleding waar paddenstoelen uit groeien; binnen kijk je naar het gestroomlijnde concept cars van Renault en micro-elektronica om producten nog ­slimmer te maken. We zitten midden in een transitie van een ver­andering van ons leven, werken en wonen. Met nog een grote afstand tussen natuur en technologie, die op de Dutch Design Week af en toe al wordt overbrugd. Gezien de gedrevenheid van de aanstormende jonge ontwerpers zal die transitieperiode niet al te lang duren.

Populieren

Op het centrale plein van de DDW, in de wijk Strijp S in Eindhoven, is het Biobasecamp paviljoen opgebouwd naar ontwerp van Studio Marco Vermeulen. Met het paviljoen wil de studio ‘bouwen met bomen’ promoten. Hiermee reduceer je CO2 uitstoot en stikstof door conventionele bouwmaterialen (zoals beton) te vervangen door biobased materialen.

“Het gebruikte kruislaaghout is in een Duitse fabriek gemaakt van Duits naaldhout. Maar waarom bestaat er nog geen Nederlands kruislaaghout?” vraagt Vermeulen zich af. “Door meer economische waarde te creëren voor hout, kunnen er namelijk ook meer bossen worden aangeplant. De bouwopgave kan op die manier bijdragen aan bestrijding van klimaatverandering én aan de kwaliteit van het Nederlandse landschap. Dat geldt mogelijk ook voor het Brabantse populierenlandschap, dat ontstaan is ten behoeve van de productie van klompen en lucifers. Daarom laten we het dek ondersteunen door stammen van populieren, die recent nog aan de A2 bij Boxtel stonden, maar vanwege hun leeftijd, en het bijbehorend risico tot omwaaien, moesten worden gerooid.”

Bezoekers worden uitgenodigd te genieten van het multifunctionele dak, waarmee de behoefte aan goed ontworpen dakfuncties in de nieuwe architectuur wordt onderstreept.

De Embassy of Circular & Biobased Building onderzoekt hoe we de komende jaren ervoor zorgen dat iedereen in Nederland kan wonen en tegelijkertijd de klimaatdoelstellingen behaald worden. Door efficiënt energiegebruik, klimaatbestendig en uitstoot vriendelijk bouwen? In deze ambassade, op het centrale plein van Strijp S, komen partners samen die deze toekomst aan de hand van concrete ontwerpopgaven onderzoeken en nieuwe scenario’s verkennen. Hoe kunnen we schaal maken, hoe ziet een nieuwe circulaire bouwketen eruit en welke nieuwe vormentaal hoort bij het bouwen met biobased materialen?

“Deze Embassy kiest in het verlengde van afgelopen jaar, circulair, voor de toevoeging van een biobased aanpak en kijkt naar duurzame strategieën, om niet alleen te voldoen aan de huidige normen, maar ook aan de uitdagingen van morgen. En dat gaat misschien wel verder dan eco-neutraal bouwen. We starten vanuit eco-positief perspectief: we willen van een negatieve footprint naar een positieve. We gaan, door te bouwen, C02 opslaan in plaats van uitstoten,” schrijven de initiatiefnemers.

Het Growing Pavilion, een rond gebouw, is gemaakt met een buitengevel van mycelium bouwblokken die speciaal voor dit project gekweekt zijn. Op de website van World Design Embassies is meer informatie te vinden over de onderzoeksrichtingen.

Nieuwe producten met gevoel

Met karton als belangrijkste bouwmateriaal is Wikkelhouse een hypermodern, duurzaam huis met uitzonderlijke ­constructieve sterkte. De basis bestaat uit 1,2 meter diepe segmenten, die gemakkelijk kunnen worden geschakeld en ontkoppeld. Zo krijgt een alledaags product als karton een baanbrekend doel.

Nieuwe materialen voor de dakenbranche zijn misschien niet eens zo ver van onze deur te vinden. Studio Drift maakt van plastic tassen van Albert Heijn een blokje. Ambassadeurs van de DDW Ralph Nauta and Lonneke Gordijn van Drift willen met dit tassenproject ons bewustzijn vergroten over onze luiheid en gewoonten met kostbare grondstoffen. Eerder maakten ze van een telefoon ook een representatie in kubussen van de gebruikte materialen. Als we zulk mooi basismateriaal voor handen hebben, bestaat onze omgeving inderdaad uit een onuitputtelijke materialenbron.

Lucasa Zito gebruikt sigarettenfilters om grondstof te maken voor producten uit 3D printers. CONCR3DE werkt in samenwerking met bekende architectenbureaus, als dat van Zaha Hadid (ZHCode), in de digitale productie van steenproducten. Bijvoorbeeld om een habitat te maken voor zeeleven, maar wie weet later ook voor het printen of persen van gesteente op het dak, dat nieuwe ecologische zones creëert. Materiaalonderzoek door studenten, PhD studenten, en professoren van Aalto University naar nieuwe duurzame materialen, leveren bijzonder duurzame producten uit ‘minderwaardige’ grondstoffen.

Matteo Vviano wil een eerlijker verdeling tussen plant en mens in de gebouwde omgeving. Een studie naar ­plantensoorten die het best groeien op en rond de ­betonnen casco’s, biedt ruimte aan de natuur om onze gebouwen straks te kunnen overwoekeren. De vervolgstap wellicht op de vol met bomen en planten gehangen ­flatgebouwen van Boeri architecten, die in het lezingenprogramma Architectuur en publieke ruimte vertegenwoordigd werd door Francesca Cesa Bianchi. Strijp S krijgt in navolging van Milaan en Utrecht een verticaal bos in de vorm van een nieuwe, groene woontoren van corporatie Sint Trudo. De 70 meter hoge Trudo Toren telt straks 125 bomen en 5200 struiken, planten en bloemen.

Panorama Nederland tenslotte, toont Nederland zoals het er zou kunnen uitzien als we alle transities achter de rug hebben. Deels zal het zo blijven, deels zullen ingrijpende veranderingen nodig zijn. Rijksbouwmeester Floris Alkemade: “We willen eigenlijk dat iedereen dit panorama ziet, dat zoveel mogelijk mensen daarmee aan de gang gaan. Een belangrijk instrument om alle discussies over de leefomgeving te voeden.”

Ronald van Bochove

Labels