Roofs 2020-05-58 Een metrostation in de vorm van een schildpad

Internationale daken

Het metrostration van de wijk Vaughan Metropolitan Centre in het Canadese Toronto maant de forensen tot rust: het gebouw is uitgevoerd als een schildpad.

Het Vaughan Metropolitan Centre is een centrale zakenwijk in Vaughan, Ontario ten noorden van Toronto. Het metrostation is gelegen op een Walmart-parkeerplaats. Het is vorm­gegeven als een schildpad in ruststand, die met zijn schild de mensen onder zich (alsook het 3,2 miljard Canadese dollar, zo’n 2,1 miljard euro, kostende infrastructuurproject waar het onderdeel van is), beschermt. Het metrostation zelf kostte een slordige C$ 197 miljoen. Het maakt deel uit van een belangrijke uitbreiding van de door de Toronto Transit Commission opgezette Spadina Subway Extension en is het eindstation van de zes nieuwe stations op de route. Het project bedient één van de snelst groeiende gemeenten van Canada en biedt toegang tot de metro, de lightrail en het busstation. Ook is er ruimte voor het in- en uitstappen van voertuigen en faciliteiten voor fietsers.

Een uitmuntend ontwerp, op een belangrijk punt na

Ontworpen door Grimshaw Architects in samenwerking met Adamson Associates, heeft het metrostation van Vaughan door zijn ruimtelijkheid en hoge plafonds een formele uitstraling. Het blijkt echter dat dit ontwerp, waarschijnlijk eerder dankzij dan ondanks zijn mooie uitstraling, in functionaliteit op een belangrijk punt te wensen over laat. De hoge glazen wanden aan de uiteinden van de constructie zorgen voor een prachtig effect en veel natuurlijke lichtinval, maar ze zorgen er ook voor dat de ingangen naar de zijkant van het gebouw zijn geforceerd, terwijl men het gebouw gevoelsmatig aan de voor- en achterzijde wil betreden: de plekken waar ook de ophaal- en afzetpunten zijn voor auto­bestuurders. Veel chauffeurs komen hierdoor terecht op de fietspaden ten oosten van het station. Onhandig, maar het moet gezegd dat we daarmee wel eigenlijk de enige vorm van kritiek wel gehad hebben.

Want verder zijn de 13.300 m² aan openbare vervoer sdiensten een streling voor het oog en functioneel bovendien.Het geheel dient als een soort opgegooide honkbal, met de stad en 125 hectare aan ruimte als de honkbalspeler die de home-run op het gebied van ontwikkeling moet gaan slaan. Ontwikkelingen die mede door dit station een pijlsnelle en frequente verbinding met het centrum van Toronto wordt geboden. Als contrast voor die snelheid waaraan de functie van het gebouw moet voldoen, wordt er met de grote opzet en de kalme uitstraling vooral geprobeerd tot rust te manen. Bovendien is (de in- en uitgang daargelaten) de indeling en navigatie in het station als zeer intuïtief en efficiënt te bestempelen.

Ook aan duurzaamheid is gedacht

Het dak is een met RHEINZINK bekleed dak met opstaande naden, die de structuur tot leven brengen. Ongeveer 12.000 m² RHEINZINK CLASSIC helder gewalste panelen bekleden het gebogen dak van het indrukwekkende gebouw. Het dak zorgt er mede voor dat het metrostation ook een goed rapportcijfer haalt op het gebied van duurzaamheid. De panelen bieden een hoge zonnereflectie, waardoor er op warme dagen geen kunstmatige verkoeling nodig is. Daarnaast zorgt de draagconstructie op straat­niveau voor de hoge ramen en een kolomvrije binnen­omgeving. Dit zorgt voor veel natuurlijke lichtinval, waardoor minder kunstlicht nodig is. Het gebouw overtreft de Canadese National Energy Code-vereisten voor energieprestaties met 40% en voldoet aan duurzaamheidsnormen die vergelijkbaar zijn met die voor een LEED Silver-certificering.

Een constructie die ‘complex’ tot understatement degradeert

Meer dan 1.000 taps toelopende panelen werden vervaar­digd door RHEINZINK-distributeur Agway Metals. Het bijzondere: geen twee van de 1.000 panelen zijn hetzelfde, omdat ieder paneel een andere kegelvorm en lengte heeft, afhankelijk van z’n plaats in het dak. Ze fabriceerden de panelen met behulp van hun CNC-revolver: een geavanceerde machine die de sleutel was tot het bereiken van de exacte vorm voor elk paneel tot op de millimeter. Uiteraard was het verstrekken van nauwkeurige paneelspecificaties aan Agway Metals door de installateur Bothwell-Accurate van cruciaal belang. Dat was een delicaat en veeleisend proces, waarvoor een 3D-scanner werd gebruikt die de dakconstructie in kaart bracht. Vervolgens gebruikten ze de diensten van Radius Track Corporation om het gebogen frame te ont­werpen, dat bovenop de dakconstructie kwam te liggen. Radius Track maakte die 3D-structuur met de computer plat, zodat RHEINZINK de panelen kon produceren. Vervolgens werden de unieke panelen na productie ter plaatse stuk voor stuk gebogen door Bothwell Accurate met behulp van een mobiele buigmachine. Daar kwam voor alle 46 dakramen nog ontzettend nauwlettend detailwerk bij, wat het geheel tot een werk maakte dat het woord ‘complex’ tot understatement degradeert.

Een kunstig plafond als finishing touch

Ten slotte mag ook de onderkant van het dak (het plafond dus) er zijn. Dit koepelplafond is ontworpen door Paul Raff Studio Inc en is voorzien van dakramen, spiegels en metalen panelen en zorgt voor een prachtige driedimensionale collage en voorziet de binnenkant van het gebouw van nog meer natuurlijke lichtinval. De combinatie van die ramen, spiegels en panelen zorgt er bovendien voor dat het plafond een bijzonder, interactief en levend karakter heeft, waardoor het er op ieder ander moment en vanuit iedere andere hoek anders uitziet.

Juan Porral, Partner bij Grimshaw Architects, wist het mooi te verwoorden: “We zijn altijd op zoek naar mogelijkheden om plekken van hoge kwaliteit en met echt karakter te creëren. Door een functioneel gebouw te verheffen tot iets kunstigs en vol leven, kunnen we een grotere impact hebben op de stedelijke ruimte en de gebruikerservaring.”

Het lijkt duidelijk te zijn waar die 197 miljoen Canadese dollars aan besteed zijn. Het is in ieder geval duidelijk waar de schildpad uit bestaat en wat zijn schild te ­beschermen heeft. Of dit het allemaal tot de laatste cent waard is, dat moet je aan het oordeel van de omwonenden en gebruikers overlaten, maar dat het een bijzonder schepsel en een sterk staaltje constructie betreft, dat staat buiten kijf.

Tekst: Joep Klerx

  • Project: Vaughan Metropolitan Centre Metrostation
  • Opdrachtgever: Toronto Transit Commission Arup Canada Inc.
  • Architecten: Arup (hoofdadviseur/ingenieur) Grimshaw Architects (ontwerparchitect) Adamson Associates Architects (architect)
  • Aannemer: Carillion Canada
  • Interieurbouw: Arup
  • Kunstenaar: Paul Raff Studio
  • Oppervlakte: 13.300 m2
  • Budget: 197 miljoen Canadese dollar
  • Oplevering: December 2017

Labels