Roofs 2020-11-38 Naar een veilige toekomst voor de dakenbranche

Special veilig en gezond werken

Stichting Veilig Dak Nederland (SVDN) werkt al vijftien jaar aan een veilige werksituatie op daken en geeft daarover dagelijks advies aan gemeenten, woningcorporaties en eigenaren van gebouwen. De stichting zet momenteel in op een veiligheidslabel voor alle daken en opleiding voor iedereen die werkt op hoogte; een concept dat past in een bredere, maatschappelijke ontwikkeling.

Hoe de wereld er over tien jaar uitziet, niemand zal het kunnen zeggen. Con van Meer, Stichting Veilig Dak Nederland (SVDN): “Veranderingen gaan tegenwoordig zo snel dat voorspellen steeds moeilijker wordt. Dat neemt niet weg dat we allemaal er wel eens over nadenken. Een vriend van mij, Leen Zevenbergen, heeft onlangs een boek geschreven met de naam Once upon a future, waarin hij de lezer op een grootse manier meeneemt in een allesomvattende reis naar de toekomst. Het heeft mij enorm geïnspireerd om dat te vertalen naar een variant voor de bouw en naar de dakenbranche. Zijn boodschap: kies je eigen koers en verander de wereld.”

“Het doel van onze Stichting is veiligheid voor iedereen die werkzaam is op daken. Er valt nog steeds gemiddeld een dode per week te betreuren en ik weet niet hoeveel zwaargewonden. Dat is onacceptabel en ook onnodig. Wij streven daarom naar een veiligheidslabel voor daken die net als het Energielabel een niveau weergeven van de veiligheid van elk dak in Nederland. Bovendien zou iedereen die werkzaamheden op een dak uitvoert, daartoe gekwalificeerd voor moeten zijn. Het is nog steeds zo dat iedereen het dak op kan. Nergens staat in de wet dat je daarvoor een opleiding nodig hebt. De verantwoor­delijkheid ligt bij de opdrachtgever of de dakdekker, maar dat schrikt duidelijk niet voldoende af om ongevallen te voorkomen. Hoewel er veel vooruitgang is geboekt, merk ik nog steeds dat er veel weerstand is tegen veiligheidsmaatregelen voor werken op daken. Het is gewoon geen sexy onderwerp. Ook bij nieuwbouw zullen weinig architecten voorstellen om een dakrand van 1.10 meter of een hekwerk op het gebouw te zetten. Dan is het: ‘Dat ziet er niet uit’, ‘Dat betekent een extra verdieping voor het gebouw’. Rijd je met de trein Parijs binnen, zie je op bijna alle daken hekwerken staan. Daar zeuren ze niet over horizonvervuiling. Bovendien bestaan tegenwoordig hele goede wegklapbare hekwerken.”

Het is ook meestal een kwestie van geld? “Zeker. Als ik corporaties voorreken wat het veilig maken van hun vastgoed gaat kosten, worden ze niet blij. Toch kan ik ze meestal in een kort tijdbestek overtuigen dat het noodzakelijk is. Om te beginnen het menselijk leed dat met deugdelijke maatregelen had kunnen voorkomen, niet alleen bij dodelijke ongevallen, ook bij de zwaardere letsels. Daar wil je als opdrachtgever niet verantwoordelijk voor zijn. Je moet ook je eigen personeel beschermen. Valt er iemand tijdens werkzaamheden van ‘hun’ dak, dan zal de directie van de corporatie in eerste instantie niet weten hoe te handelen, het is bijvoorbeeld een projectleider die een nachtje de cel in mag. En dat is geen pretje. En dan begint het juridisch verhaal pas. Wij vinden dat je het beter aan de voorkant goed kan regelen, niet achteraf in de rechtszaal. Er is enorm veel onwetendheid op dit vlak, van ‘dit overkomt ons niet’, tot ‘daar hebben we een potje voor’ en ‘regelt de afdeling communicatie dat niet?’.

Jullie zijn bezig het via de politiek te regelen. “We hebben goede contacten bij de VVD en D66 die onze zaak hebben opgepakt. Maar politiek is een zaak van lange adem, daarom is het beter het via het bedrijfsleven te regelen. Een nieuwe wet duurt zo acht jaar en dan ben je mogelijk weer 400 dodelijke slachtoffers verder. En de Corona vertraagt alles alleen maar verder. Pas als er bij de renovatie van het Binnenhof een paar mensen van het dak vallen, zal er misschien sneller actie komen.

Dat klinkt realistisch maar wel wat cynisch. Hoe ziet de ideale wereld van het werken op de miljoenen daken in Nederland er volgens jou dan uit? “Dat kan ik doen aan de hand van een variant op Once upon a future van Leen Zevenbergen. We schrijven 2030 en de wereld is nog steeds op haar oneindige expeditie naar de vele mogelijkheden van bijvoorbeeld het Internet of Everything. Er is iets minder welvaart en meer welzijn. Briljante technologie heeft gezorgd voor die groei in welzijn. Alles en iedereen is al jaren met elkaar verbonden en dat vinden we een normale zaak. Sensoren op en in ons lijf bewaken onze gezondheid. De gebouwde omgeving is duurzaam door volledig hergebruik van materialen en eigen energieproductie. Alle nieuwe vervoersmiddelen zijn wettelijk verplicht met elkaar verbonden via een platform dat eigendom is van de commons waarin data worden verzameld en gebruikt om op snel- en provinciale wegen compleet autonoom te rijden. Gebeurt een ongeluk, dan haalt niet het geval met een zelfrijdende auto het nieuws maar die door menselijk falen. Dan ons hoofdstuk daken: die zijn met goede wetgeving en talloze technische middelen alle veilig om op te werken. Informatie over veilig werken op daken is voor iedereen voorhanden en wordt op alle niveaus uitgewisseld. Het aantal ongelukken is enorm gedaald en de ongelukken die nog gebeuren zijn bijna allemaal het gevolg van menselijk falen, de onvermijdelijke human factor. De besparingen aan medische zorg, begeleiding, verlies van arbeid et cetera zijn omvangrijk. De controlewerkzaamheden voor de veiligheid zijn overgenomen door camera’s, sensoren en drones. Met name de herstelwerkzaamheden worden alleen nog door mensen begeleid. Fysiek zwaar werk is net als in andere zware lichamelijke beroepen niet meer nodig en is overgenomen door mechatronica of door exoskeletten. En het belangrijkste: men is doordrongen van het feit dat veilig werken op hoogte in het belang is van alle betrokkenen.”

Een mooie utopie, maar hoe gaat de SVDN bijdragen aan een veilige toekomst voor de dakwerkers van de toekomst? “Door te overtuigen. We moeten besef kweken met een boodschap die leidt tot het voorkomen van ongevallen. Voor opdrachtgevers is die boodschap: je bent verantwoordelijk voor de veiligheid op het dak, dus regel die veiligheid. Aan de dakdekkers: ga nooit een onveilig dak op en doe dat in het belang van je mensen en van je onderneming.”

Labels