Roofs 2020-12-34 Culemborg heeft eerste coöperatieve zonnedak en slim laadplein van Europa

Zonnedaken boven parkeerplekken slim uitgerold

Multifunctioneel ruimtegebruik kan soms interessante dilemma’s opleveren. Dat ondervond een bewonerscollectief in de Culemborgse ecowijk EVA-Lanxmeer vanaf 2016 toen het een idee opperde om boven een van de centrale parkeerterreinen zonnedaken aan te leggen. Planologische en financieel werd een kleine Doos van Pandora open getrokken, maar in 2019 is het project gerealiseerd met 784 panelen in twee grote zonne­daken. Ook is er een laadplein voor elektrische auto’s. Sinds 2020 zijn het tevens slimme laadpleinen waar auto’s niet alleen zonnestroom kunnen opladen maar ook worden ontladen. Zonnestroom kan zo gebufferd worden voor als de zon niet schijnt. Daarmee is het laadplein koploper in Europa.

Het begon allemaal in 2015 toen architect Amar Sjauw En Wa – Windhorst in Eva-Lanxmeer kwam wonen. Deze wijk is vanaf de eerste bouwactiviteiten in 2000 koploper op het gebied van ecologisch, energiebewust bouwen en wonen. Energieneutraal is de wijk nog niet, daarvoor waren de technieken inder-tijd nog niet toereikend. Ook voor een gasloos bestaan moet nog een en ander gebeuren. En dat gaat in kleine stapjes. Het bewonersinitiatief voor het zonnedak en slim laadplein geeft wel aan dat EVA-Lanxmeer een goede voedingsbodem is voor nieuwe ideeën.

Projectteam

De eerste stappen voor dit bewonersinitiatief werden gezet tijdens een rondje ‘gluren bij de buren’ waar Sjauw En Wa – Windhorst Gerwin Verschuur ontmoette. Een half jaar later pitchte Sjauw En Wa – Windhorst het idee van een zonnedak boven een parkeerplaats aan het Jan Wolkershof tijdens een bijeenkomst rond duurzaam­heidsagenda van de gemeente Culemborg. Dat gaf voldoende enthousiasme om een projectteam van bewoners op te richten.

Financiering

Dat projectteam kwam er in de loop van de tijd wel achter welke haken en ogen er aan het initiatief zaten. Sjauw En Wa – Windhorst: “Het is een parkeerterrein van de gemeente en ‘zonnedak’ paste niet in het bestemmingsplan. Het is ook geen gebouw en ook geen verkeersobject; wat is het dan wel? Zo krijg je opeens te maken met de gemeentelijke afdelingen verkeer, veiligheid, groenbeheer, ruimtelijke ordening, wonen, sociaal en verlichting. Daarnaast hadden we de uitdaging het financiële plaatje sluitend te maken. Zo’n dak is een kostbare constructie en we vonden in eerste instantie geen geschikte partijen die het voor ons konden bouwen. Uiteindelijk hebben we in 2017 een investerings­subsidie van de provincie Gelderland gekregen, een duurzaamheids­prijsvraag van de gemeente gewonnen, en een SDE+-subsidie binnengehaald. Het grootste deel wordt gefinancierd door de bewoners in de vorm van een lening. Het toevoegen van een laadplein in het plan gecombineerd met een prijsdaling van zonnepanelen was de sluitsteen die het budget in 2018 rond maakte en toen bleken er meerdere leveranciers mee te willen werken.”

Uitvoering

En dan moest het uitvoeringstraject nog helemaal beginnen en was inmiddels er al jaren dialoog met de gemeente over dit plan. “Daarbij zijn we erg geholpen door de gemeente die uiteindelijk een projectleider ter beschikking stelde om de punten vanuit de gemeente op te pakken. Dat gaf ons opeens korte lijnen met alle afdelingen om de planologische hindernissen op te kunnen lossen. Zo is het bestemmingsplan inmiddels aangepast. Eigenaar van het zonnedak en slim laadplein is Coöperatie Vrijstad Energie en het beheer en onderhoud wordt tevens door deze coöperatie uitgevoerd. Voor de zonnedaken ontwierp Erik Morren op basis van eerdere plannen en voorwaarden voor dit project een dak met een elegante Y-vormige constructie van verzinkt staal. Het dak steekt deels boven een straat uit waarbij deze een hoogte moet hebben zodat daar vrachtwagens en bussen onderdoor kunnen rijden. De kolommen staan op horizontale liggers (in de bodem verwerkt) die op schroeffunderingspalen staan. Dit gecombineerd met de windverbanden die in de gehele constructie zijn verwerkt zorgt ervoor dat de constructie stabiel blijft staan, ook bij windbelasting. De zonnepanelen zijn koud op de constructie aangebracht waarbij de afwatering deels in de constructie is verwerkt. De zonnepanelen zijn van het type glas op glas waardoor er ook daglicht door de panelen heen kan. Dit alles zorgt ervoor dat het zonnedak ook als beleving voor de gebruikers van de auto’s die eronder staan geparkeerd aangenaam overkomt.

Inspiratie

Dit smaakt naar meer. Sjauw En Wa – Windhorst: “Zeker! We willen vanuit de energiecoöperatie ook graag door­pakken en dit op meer plekken mogelijk maken. Binnen en buiten Culemborg zijn P+R’s, parkeerterreinen bij winkelcentra en andere locaties die ook kunnen voorzien worden van zonnedaken. Het mooie van dit eerste project is dat het een bewonersinitiatief is dat gedragen wordt door bewoners en grotendeels gefinancierd wordt door bewoners. Ik denk dat het daarom erg inspirerend kan werken en een voorbeeld kan zijn voor meer initiatieven in het land. Daarnaast geeft het richting overheden aan dat door multifunctioneel ruimtegebruik in de openbare ruimte er ook invulling kan worden gegeven aan de energietransitie.

Slim laadplein

Intussen is het laadplein in Culemborg voorzien van slimme laadpunten die het mogelijk maken om ook te ontladen. Sjauw En Wa – Windhorst: “Een kilowatt uur die je aan het net terug levert brengt minder op dan een kilowattuur die je een elektrische auto stopt. Bij dit laadplein kan de energie opgeslagen worden in de elektrische auto’s zodat die energie ook als de zon onder is geleverd kan worden aan andere auto’s die willen opladen. Het opladen gebeurt op een slimme manier door de app van Stekker.app die kijkt op welk moment de auto’s het beste opgeladen kunnen worden, afhankelijk van de hoeveelheid opgewekte energie en vraag op het energienet. Bovendien zijn de laadpunten zó ingesteld dat na het laden de ingeplugde stekker op het laadpunt wordt vrijgegeven en het laadpunt beschikbaar komt voor anderen. Geen gedoe met laadpaalklevers dus. Aan elke kolom van het zonnedak kan een laadstation worden geplaatst. Elk laadpunt is vanaf acht parkeerplaatsen bereikbaar. Zo is er een slim laadplein ontstaan met genoeg capaciteit voor iedereen om de hele dag te laden en te ontladen.” Het slimme laden gebeurt via een app die met een landelijke subsidie is gefinancierd en medio dit jaar door staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven in werking werd gesteld. Zo blijkt maar weer dat een lokaal initiatief een balletje is dat ver kan rollen. ■

Zonnedak en Slim laadplein, Culemborg

  • Opdrachtgever: Coöperatie Vrijstad Energie
  • Aannemer zonnedak: Morren Solar
  • Zonnepanelen: Hanover solar

Labels