Roofs 2021-02-06 Parkeergarage Leidsche Rijn: een gebouw met weids uitzicht op het dak

Dak van het Jaar

Aan de rand van de Utrechtse wijk Leidsche Rijn is aan het Berlijnplein een bijzondere parkeergarage in gebruik genomen, al staan er nog vrijwel geen auto’s door de corona en omdat nog veel omliggende projecten moeten worden gerealiseerd. De Park & Ride voorziening ligt pal naast de tunnel van de A2, naast het spoor (en vlakbij station Leidsche Rijn) en honderd meter verwijderd van de grote Pathé bioscoop. Het bijzondere aan deze parkeer­garage is dat het daar volstrekt niet op lijkt. “Het is meer een gebouw dan een garage”, beaamt Marnix van der Meer van Zecc Architecten. “En op termijn is het zelfs te transformeren tot woon- of kantoorgebouw.”

Het dak van dit ‘parkeergebouw’ toont twee torentjes en een kraag van beplanting. Op een van de torentjes staat een drieënhalf meter hoge weidevogel, een Snip om precies te zijn. Van der Meer: “De vogel en de beplanting herinneren ons aan het oorspronkelijke veenweidelandschap.” Een grote pergola met zonnepanelen – niet zichtbaar vanaf maaiveld – zorgt (mede) voor stroomlevering voor de elektrische laadstations in de garage.

Het parkeergebouw telt twee ondergrondse en zes bovengrondse parkeerlagen en is goed voor 620 parkeerplekken, waarvan vijftig voor de P+R. Twee inritten liggen op maaiveldniveau, de derde toerit bevindt zich op niveau -2 en is een aftakking van de A2; de garage is daarmee makkelijk toegankelijk vanaf de snelweg. BAM Bouw en Techniek was verantwoordelijk voor de realisatie (bouwkundig en installatietechnisch). Op de begane grondlaag is ruimte voor commerciële functies.

Toren

Het gebouw zelf is een betrekkelijk eenvoudige constructie van prefab beton en staal, met een antracietkleurige plint van geëtst prefab beton en daarboven prefab elementen met vlak ingestorte bakstenen in verschillende verbanden en rode nuancering. De gevelopeningen zijn ingevuld met stalen kozijnen met champagnekleurige roosters voorzien van een decoratief patroon. Er zijn twee stijgpunten die op het dak uitmonden in een kleine dakopbouw en in een torentje. “Die toren was een extraatje”, benadrukt architect Van der Meer. “We hebben dat element behoorlijk kunnen verhogen zodat de parkeergarage identiteit geeft aan Leidsche Rijn centrum en goed herkenbaar is vanaf de A2. De toren met de uitsparing maakt dit gebouw ook een beetje iconisch en is een knipoog naar het Hilversumse raadhuis van Dudok.” Constructief is het gebouw voorbereid op twee extra bouwlagen en zelfs op een transformatie naar woon- of werkgebouw. Dat maakt deze unieke parkeergarage als het ware levensloopbestendig.

Techniek

Ooit wordt het wellicht de vloer van de zesde (woon)verdie­ping, voorlopig is de dakvloer het domein van auto’s en zonnepanelen. Rik Schepers, projectleider voor BAM Bouw en Techniek: “De dakvloer is net als de andere parkeerdekken in beginsel een voorgespannen kanaalplaatvloer met een vlakke druklaag. Het verschil met de lagere vloeren is dat de dakvloer bloot staat aan zon en weersinvloeden. Om hier een gegarandeerd waterdichte vloer te krijgen, is gekozen voor een vloerafwerking van Bolidt, die zelf ook de hele vloer­afwerking voor zijn rekening nam.” En daar weet Peter Staal, manager Parking & Infra van Bolidt, weer alles van. Staal: “Het bovenste parkeerdek van 2.200 m2 staat bloot aan grote temperatuurwisselingen en dat vergroot de kan op scheurvorming in de betonnen druklaag. Constructeur IMd heeft aangegeven welke maximale scheurvorming te verwachten is in de ontworpen constructie en op basis ­hiervan hebben wij het Boligrip 4200 systeem geadviseerd en aan­gebracht. Dit is een milieuvriendelijk, stroef, scheuroverbruggend en waterdicht vloerafwerkingssysteem. Het kan bestaande scheuren overbruggen tot 0,55 mm maar ook nieuwe scheuren die ontstaan nadat het systeem is aan­gebracht. Boligrip 4200 bevat een waterdicht membraan dat is getest en goedgekeurd conform de NEN-1928:2000.

De toplaag voor de parkeerkleden, de pijlen en de looppaden is een speciaal ontwikkelde dekkende topcoating in meerdere kleuren. Een inert toeslagmateriaal zorgt voor een slijtvast geheel. De betonnen onderlaag is van tevoren gestraald en voor, tijdens en na het aanleggen van de afwerklaag voortdurend nagemeten op temperatuur en vochtigheid door ons eigen laboratorium. Bij akkoord van het lab konden de dakdekkers aan de slag. Zo kunnen wij een duurzame bescherming en een langere levensduur voor de onderliggende betonconstructie garanderen.” Op de twee kleine daken van de dakopbouwen, bij elkaar zo’n 40 m2, is een EPDM-afdichting van Mastum aangebracht.

De pergola is een staalconstructie die de BAM heeft ­opgetrokken. Op de draagconstructie zijn stalen dakplaten gemonteerd waarop Zon en Zo in opdracht van de gemeente 378 panelen op A-frames heeft aangebracht. Gezamenlijk produceren de panelen ruim 130 kWpiek.

Esthetiek

De signing van alle parkeerdekken is ontworpen door bureau Braining the Future en is een uitwerking van een huisstijl die voor alle parkeergebouwen in de gemeente Utrecht wordt uitgerold. Elke laag is herkenbaar aan een eigen hoofdkleur, symbolen en pictogrammen zorgen voor oriëntatie en bewegwijzering. De figuraties zijn met behulp van sjablonen aangebracht en ingestrooid met door en door gekleurd materiaal zodat er geen slijtage in zal plaatsvinden.

Meest in het oog springend zijn de reuzen snip op het kleinere dakje en de randbak met planten. Van der Meer: “Die rand moet je zien als een opgetild maaiveld en is voorzien van veenplanten die op ooghoogte staan. Dit wordt in twee jaar tijd behoorlijk weelderig. De Snip en het groen zijn een idee van kunstenaarsduo BROOS (Pietertje van Splunter en Zeger Reyers; red.) die met dit kunstwerk ‘Weidsheid’ de toeschouwers weer in contact brengen met de oorsprong van het gebied. De snip, ook wel Hemelgeit genoemd, is 3,5 meter hoog, gemaakt van polyester en staat verankerd op een zware poot. De groene dakrand is een prefab betonnen bak met overstort die gevuld is met granulaatkorrels en voorzien van een hydratatiesysteem met monitoring zodat op het watersysteem op afstand bedienbaar is.

Duurzaamheid

Op het vlak van duurzaamheid scoort dit parkeergebouw sowieso hoog aangezien het in potentie te transformeren is voor een andere functie. Zo’n transformatie heeft wel wat voeten in aarde, onder meer door de aanwezigheid van de hellingbanen, maar het is goed mogelijk. Een tweede pré is de ­multifunctionele invulling van het dak met parkeren en energie­productie met PV-panelen. Elektrische auto’s kunnen hier direct gebruik van maken in de laadstations in het gebouw. Verder heeft het gebouw enkele nestvoorzieningen in de gevel. In de zuidgevel is een grote vleermuizenkast in de toren ingebouwd, in de noordgevel kunnen gierzwaluwen zich nestelen.

Veiligheid

Een veilige werkomgeving op het dak te creëren ging voor het grootste gedeelte vanzelf. Rik Schepers: “Tijdens de constructie van de dakvloer hebben we tijdelijke randbeveiliging gebruikt. Daar is vrij snel de prefab betonnen dakrand of borstwering omheen gezet en die is ruim 1.20 meter hoog. Daarmee hadden we voor het parkeerdek een honderd procent veilige werkomgeving. Voor de afwerking van de twee dakopbouwen konden de dakdekkers gebruik maken van de steigeropstelling van de metselaars die voorzien was van leuningen.”

Samenwerking

Het parkeergebouw is op een traditionele wijze aanbesteed en door Zecc tot en met Technisch Ontwerp en bestek uitgewerkt. Voor de uitvoeringsfase heeft de BAM hun eigen expertises ingezet. Over de samenwerking was Schepers zeer tevreden. “Ik heb geen klachten gehoord; voor mij is dat een teken dat de samenwerking goed is verlopen. Ook met vloerafwerker Bolidt, die hun eigen producten zelf aanbrengt en dat zeer professioneel aanpakt. ■

Parkeergarage Leidsche Rijn Centrum

  • Opdrachtgever Gemeente Utrecht
  • Ontwerp    Zecc Architecten
  • Adviseur constructies IMd Raadgevend Ingenieurs
  • Adviseur installaties    Verhoef Installatie Management
  • Uitvoering    BAM Bouw en Techniek
  • Dakafdichting    Bolidt Kunststoftoepassing
  • Programma    620 parkeerplaatsen, waarvan 50 P+R, commerciële ruimte
  • BVO    20.500 m2

Labels