Roofs 2021-03-24 "We moeten onze daken zo multifunctioneel mogelijk maken"

Aan tafel met… Amar Sjauw En Wa – Windhorst

In deze rubriek laat Roofs markante personen van binnen en buiten de dakenbranche aan het woord. De insteek is om de visie en de persoon achter die visie voor het voetlicht te brengen.

Nolanda Klunder

In het decembernummer van Roofs werd aandacht besteed aan zonnedaken boven een parkeerterrein in de wijk EVA-Lanxmeer in Culemborg, een van de grootste ecologische wijken in Europa. Die zonnedaken zijn het resultaat van een bijzonder bewonersinitiatief. Initiatiefnemer en aanjager van het project was architect en wijkbewoner Amar Sjauw En Wa – Windhorst.

Koploper

Sjauw En Wa – Windhorst vertelt: “Ons uitgangspunt was dat je de loze ruimte boven het parkeerterrein kunt gebruiken voor zonnepanelen. Die zonnepanelen leveren energie aan Betuwestroom (het stroombedrijf van de regionale energie­coöperaties) en daarmee aan de hele regio. Ze leveren natuurlijk ook energie voor elektrische auto’s op het parkeerterrein, maar dat was in eerste instantie niet het hoofddoel. Toen we in 2016 het plan opperden, waren er misschien een stuk of twee elektrische auto’s in de hele wijk. Sindsdien zijn elektrische auto’s sterk in opkomst geweest: ik schat dat er in EVA-Lanxmeer nu dertig zijn, op ongeveer driehonderd auto’s in totaal. Ook daarin is onze wijk dus koploper. Bij een deel van die elektrische auto’s gaat het om deelauto’s. Dat kan via commerciële partijen, maar in onze wijk is er door bewoners een coöperatie opgericht. Je ziet dus hoe het zonnedak-initiatief vervolgens tot nieuwe initiatieven is gaan leiden.”

Bij het zonnedak zijn acht laadpunten voor elektrische auto’s. Bijzonder is dat al deze laadpunten als ‘slim laadpunt’ zijn uitgevoerd. Sjauw En Wa – Windhorst legt uit: “Normale laadpunten zijn als het ware ‘dom’: ze leveren energie als de auto wordt ingeplugd om te laden. Bij het slimme laadpunt hoort een app, waarin je aangeeft wanneer je de auto weer nodig hebt en hoe vol de accu dan moet zitten. Daarna regelt de app alles: die kijkt wanneer jouw auto energie nodig heeft en wanneer er energie daarvoor beschik­baar is vanuit de zonnepanelen. Daarnaast is er ook een laadpunt dat energie uit de accu van de auto kan onttrekken om op deze manier energie terug te leveren op de momenten dat de zon niet schijnt. Zo worden overschotten en tekorten gereguleerd. Auto’s worden zo een soort batterij waarin energie tijdelijk wordt opgeslagen.”

Daarmee is EVA-Lanxmeer binnen Europa een van de koplopers van slim laden. “In Nederland zijn nu ongeveer 45 pilots gaande, onder meer door Eneco. Maar wij zijn verder: wij hebben de eerste slimme laadpunten die ope­rationeel zijn. Ook de NS is ermee bezig. Hier om de hoek, naast station Culemborg, wordt dit jaar een deel van de ­parkeerplaats voorzien van een zonnedak. Dat het hier ­gebeurt, is vast geen toeval: na ons initiatief is bij de ­gemeente het omgevingsplan hierop aangepast om dit soort initiatieven mogelijk te maken. Voorheen was een ­zonnedak boven een parkeerplek planologisch en juridisch niet mogelijk, nu wel.”

Natuurinclusief

“Ik ben opgegroeid in Suriname. Daar is veel meer groen dan hier, er is zelfs tropisch regenwoud. Duurzaamheid zit als het ware in mijn genen. Ik wil dingen maken in harmonie met de natuur. Ik studeerde in 2010 af aan de TU Delft in de richting Architectural Engineering en werkte daarna bij diverse bureaus. In 2016 richtte ik EcoEngineers op, met als doel om ontwerp, advies en begeleiding te bieden bij complexe duurzame projecten. Te vaak lopen zulke projecten vertraging op, of lopen ze helemaal spaak, doordat er te weinig afstemming is tussen alle betrokken partijen. Daar kan ik een brug tussen vormen. We zijn bijvoorbeeld betrokken bij projecten rondom het programma Circulair Terreinbeheer, met als partijen onder andere de overheden en agrariërs. Denk aan het hergebruiken van biomassa als bodemver­beteraar of als bouwmateriaal zoals isolatie.”

Als architect gaat Sjauw En Wa – Windhorst altijd uit van hergebruik en natuurinclusiviteit. Hij vertelt: “Zo heb ik met een bevriende architect, Arie van Ziel, een veranda ontworpen waarvan het afdak volledig bestaat uit hergebruikte glazen platen van onder meer salontafels. Elders heb ik een schuur ontworpen waarvan het groene dak helemaal doorloopt in de tuin. In mijn ontwerpen geef ik het dak altijd bijzondere aandacht. Het dak als vijfde gevel is geen onzichtbare gevel, maar juist een heel bijzondere gevel.”

Eigen huis

Dat geldt ook voor zijn eigen huis. Sjauw En Wa – Windhorst en zijn echtgenoot wonen in een bijzondere woning, waaraan Roofs eerder (december 2018) aandacht besteedde. “We wilden graag een groen dak, maar dat kan de constructie niet dragen. We hebben natuurlijk zonnepanelen. Daarmee wekken we op jaarbasis veel meer energie op dan we zelf gebruiken. Op het dak ligt gerecycled bitumen en daar bovenop een laag wit mineraal. Dat houdt het dak koeler en dat verhoogt het rendement van de zonnepanelen. Het mineraal vangt fijnstof af en heeft zo een luchtzuiverende functie; het fijnstof spoelt er met de regen vanaf. De dakbedekking is volledig recyclebaar. Onze schuur heeft een groen dak. Op de bloemen komen bijen af. Het hellende dak komt tot de grond; daardoor leven er zelfs kikkertjes tussen de planten op het dak.”

“Deze wijk heeft laten zien dat het mogelijk is om natuurinclusief te bouwen. Een onderzoek van de Universiteit van Wageningen heeft aangetoond dat er in deze wijk veertig bedreigde dier- en plantensoorten voorkomen die er voorheen niet waren. De wijk draagt dus echt bij aan meer biodiversiteit! Daarom voel ik me hier fijn. Je kunt wel degelijk in balans met de natuur leven en de natuur verbeteren.”

De bevlogenheid van Sjauw En Wa – Windhorst zit diep. “Duurzaamheid gaat beslist verder dan alleen energie. We moeten alle daken zo multifunctioneel mogelijk maken. Zonnepanelen zijn wel het minste. We kunnen zo niet doorgaan. De klimaatverandering gaat nu heel snel. Waar eindigt die? Wij zijn een jaar geleden veganist geworden en proberen op nog meer vlakken zo duurzaam mogelijk te leven. We moeten allemaal onze mindset veranderen. Dat is niet onmogelijk. Ken je de 8x8-regel? Als ik acht mensen zo ver krijg dat zij hun gedrag veranderen, en elk van die acht overtuigt acht andere mensen, en die elk ook weer acht… dan kunnen miljoenen mensen besluiten om anders te gaan leven.”